بت‌پرستى به شكل‌هاى گوناگون و عقايد مختلف تشكيل مىداد . آرى ، گروه انگشت شمارى به نام « حنيفان » بر آيين توحيد باقى بودند كه خود را پيرو آيين ابراهيم عليه السّلام مىدانستند و تعداد آنان بسيار كم و در مقابل عرب بت‌پرست بسيار ناچيز بودند . « 1 » از زمان حضرت ابراهيم و حضرت اسماعيل ، آيين خداپرستى ، همراه يك سلسله سنن مذهبى و اخلاقى وارد حجاز شد كه مراسم پرشكوه « حج » به احترام كعبه ، يكى از آن‌ها بود . بعدها مردى از قبيلهء « خزاعه » به نام « عمرو بن قصى » كه رياست مكّه را بر عهده داشت آئين بت‌پرستى را وارد مكّه كرد . اين شخص ، در سفر خود به شام ، ديد كه « عمالقه » مجسمه‌هاى زيبايى را مىپرستند و او از كار آن‌ها خوشش آمد و بت زيبايى به نام « هبل » را از شام به مكّه آورد و مردم را به پرستش آن دعوت كرد . « 2 » بت‌هاى مشهور عرب عبارت بودند از : 1 . هبل 2 . اساف 3 . نائله 4 . لات 5 . عزّى 6 . منات 7 . عميانس 8 . سعد 9 . ذو الخلصه 10 . مناف . علاوه بر اين‌ها ، در ميان اعراب بت‌هاى معروف ديگرى پرستش مىشد كه گاهى به طايفه‌اى و خانواده‌اى اختصاص داشت . علم و دانش در حجاز مردم حجاز را مردم « امّى » مىخواندند . « امّى » به معناى درس نخوانده است ، يعنى يك فرد به همان حالتى كه از مادر زاييده شده است ، باقى بماند . براى شناخت ميزان ارزش علم ، در ميان عرب كافى است بدانيد كه در دوران طلوع ستارهء اسلام ، در ميان قريش فقط هفده نفر توانايى خواندن و نوشتن داشتند . در مدينه ، در ميان دو گروه

--> ( 1 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 1 ، ص 122 - 123 . ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 78 - 81 . عمالقه گروهى از اعراب پيش از اسلام بودند ، كه در طول زمان از بين رفته‌اند .